ว่าด้วยความ 'เพอร์เฟ็ค'
ขำขันที่นิยมเล่ากันทางวิทยุในยุคที่ผมยังเป็นเด็กคือเรื่องนี้
หญิงสาวสองคนคุยกัน
คนหนึ่งชื่อสมศรี อีกคนหนึ่งชื่อสมทรง
(สองชื่อนี้เป็นชื่อตัวละครที่ฮิตมากในขำขันยุคนั้น)
"ได้ยินว่าเธอพบ 'ชายเพอร์เฟ็ค’ ของเธอแล้ว?"
"พบแล้วจ้ะ"
"แล้วทำไมยังไม่แต่งงาน?"
"เพราะเขายังไม่พบ 'หญิงเพอร์เฟ็ค' ของเขาน่ะซี"
ขำขันยุคก่อนออกจะเชยๆ อย่างนี้ เรื่องนี้เป็นขำขันก็จริง
แต่เชื่อว่าเป็นเรื่องจริงของหลายๆ คนด้วย
การหาคู่ครองที่ 'เพอร์เฟ็ค'
ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่กระนั้นหลายคนก็ประกาศว่า จะไม่ยอมแต่งงาน
หากหาคนที่สมบูรณ์แบบไม่ได้ คำถามคือ โลกนี้มีคนสมบูรณ์แบบจริงหรือ?
อะไรคือความ 'เพอร์เฟ็ค' ?
และวัดค่า 'เพอร์เฟ็ค' ด้วยมาตรฐานใด?
ความเป็นจริงก็คือ 'เพอร์เฟ็ค' ของแต่ละคนไม่เท่ากัน
ของบางคนคือ รวย+ หน้าตาดี + เก่ง
ของบางคนคือ รวยอย่างเดียวก็พอ
ความเป็นจริงก็คือหลายคนรักคนที่ถูกคนอื่นทิ้ง
คุณค่าของคนจึงขึ้นกับมุมมองของแต่ละคน
ความสมบูรณ์แบบก็คล้ายความงาม
ขึ้นอยู่กับสายตาของคนมองเป็นสำคัญ
หรือที่ฝรั่งชอบพูดว่า "Beauty is in the eyes of beholders."
เมื่อมองหาความสมบูรณ์แบบในงานศิลปะ
เราพบว่าความหมายของความสมบูรณ์แบบก็คล้ายๆ กัน
คือเกิดจาก 'มุมมอง' มากกว่า
'ตัวงาน' งานกราฟฟิตี้ที่หลายคนบอกว่าเป็นงานขยะ
อีกหลายคนกลับมองว่างดงาม
และก่อให้เกิดอารมณ์ศิลป์ได้
งานศิลปะก็เป็นเรื่องปัจเจกวิสัย ลองคิดดู
หากเราปาดสีอีกสักสองสามแต้มเล็กๆ ลงบนภาพ โมนาลิซา ของดาวินชี
หรืองาน ของแวน
โก๊ะห์ มันก็ไม่ทำให้ภาพ 'ไม่สมบูรณ์' กว่าเดิมสักเท่าไร
เพราะแกนหลักของภาพนั้นงดงามแล้ว
เมื่อมองประติมากรรมและจิตรกรรมชั้นดีของโลกนานๆ
ก็มักสังเกตเห็นตำหนิเล็กๆ ซ่อนอยู่ เช่น
รอยแปรงไม่สม่ำเสมอ
ตำหนิจากเม็ดสีที่ไม่ได้คุณภาพเต็มร้อยทุกอณู ฯลฯ
ยิ่งมองนานก็ยิ่งเห็นมาก
ความสมบูรณ์แบบในวันหนึ่งอาจลดระดับลงมาเป็นความไม่ค่อยสมบูรณ์แบบในอีกวันหนึ่ง
ทว่าศิลปินแต่ละคนจบงานแต่ละชิ้นเพียงแค่นั้น เพราะคิดว่ามัน 'พอแล้ว'
สำหรับเขา
นักเขียนสามารถแก้ไขขัดเกลางานของเขาได้อีกหลายสิบปี
ก็ยังไม่ถึงขั้นที่แก้ไขต่อไปไม่ได้อีกแล้ว
จิตรกรเอก เดอลาครัวซ์ จึงกล่าวว่า
"ศิลปินผู้แสวงหาความสมบูรณ์แบบในทุกอย่างคือพวกที่ไม่สามารถประสบความสำเร็จในการได้มันมาในสิ่งใดๆ"
ศิลปินงานเหนือจริง ผู้มีจินตนาการกว้างไกล ซาลวาดอร์ ดาลี
กล่าวย้ำว่า
"อย่ากลัวความสมบูรณ์แบบเลย คุณไม่มีทางเข้าถึงมันหรอก"
คนที่ชอบมองหาจุดผิดเล็กๆ น้อยๆ
โดยไม่สามารถมองข้ามมันไปได้นั้น
เป็นคนที่ไม่สามารถเป็นสุขเท่าที่ควร
โต๊ะทำงานต้องสะอาดเรียบ
เอกสารวางเป็นระเบียบตามวันที่ ปากกาวางด้านขวา ยางลบวางบนแท่นเสมอ ฯลฯ
ไม่เช่นนั้นก็จะหงุดหงิดทั้งวัน และหากยิ่งชอบมองเปรียบเทียบกับ
'ความสมบูรณ์แบบ' ของคนอื่นๆ ก็ยิ่งไม่มีความสุข
บ้านของเขาใหญ่กว่าของเรา แฟนของเขาสวยกว่าของเรา ฉลาดกว่า
เก่งกว่า ไม่นานก็พบว่าคู่ครอง
ข้างกายที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นคนที่
'โคตรจะเพอร์เฟ็คเลย' ชักลดระดับความเพอร์เฟ็คลง
หลายคนเชื่อว่างานของธรรมชาติเป็นงานที่สมบูรณ์แบบยิ่ง
เมื่อเราดูรูปทรงลวดลายใบไม้ วงหมุนของเปลือกหอย
เส้นประสาท
ไปจนถึงระบบชีวิตต่างๆ เราจะพบความละเอียดซับซ้อนในผลงานเหล่านี้
จนหลายคนอดเชื่อไม่ได้ว่ามันต้องเป็นผลงานของ 'พระเจ้า'
แต่เมื่อเราศึกษาซากพืชสัตว์ผ่านฟอสซิลที่จมดินมาหลายพันล้านปี
เราจะพบว่าธรรมชาติก็ไม่สมบูรณ์แบบ
ความสมบูรณ์แบบที่เราเห็นในวันนี้เกิดมาจากกระบวนการวิวัฒนาการไปอย่างช้าๆ
ไปในทิศทางที่เหมาะสมขึ้นกับการมีชีวิต
เราไม่สามารถบอกว่า
สิ่งมีชีวิตที่เรียกว่าคนคือความสมบูรณ์แบบ (เพราะมีสติปัญญา)
และสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว
ไม่สมบูรณ์แบบ
เพียงเพราะคนวิวัฒนาการมาจากสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว ในทุกๆ นาทีที่ผ่านไป
ธรรมชาติยัง
เต็มไปด้วยการเปลี่ยนแปลง พืช สัตว์
กระทั่งคนก็มีการเปลี่ยนแปลง
บางทีสิ่งที่พระพุทธองค์สอนอาจเหมาะสมที่สุด
จงหัดพอใจในสิ่งที่ตนมีอยู่ เพราะโลกนี้ไม่เคยมีความสมบูรณ์แบบ
และเพราะความสมบูรณ์แบบเกิดขึ้นเมื่อเรารู้สึก 'พอแล้ว'
วินทร์ เลียววาริณ
อ่านแล้วชอบมาก สำหรับคนที่ยังคิดไม่ได้นะ
.......
